نقش اتاق های مشترک در روابط اقتصادی

مصطفی مالکی تهرانی*

اقتصاد ایران درطول حیات خود همواره با چالش هایی روبرو بوده و در این میان بخش خصوصی در توسعه اقتصادی ایران نقشی انکارناپذیر برعهده داشته است.

نقش اتاق های مشترک  در روابط اقتصادی

نقش اتاق های مشترک در روابط اقتصادی

بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که تشکلها و انجمن های موجود در عرصه تولید و تجارت در صورت هماهنگی و تعامل بیشتر می توانند کشور را در مسیر رشد اقتصادی یاری کنند.

هر چند راهکارهایی مانند طرح تحول اقتصادی و هدفمندکردن یارانه ها در کنترل چرخه اقتصاد ایران مفید بوده است، اما برای رسیدن به اهداف سند چشمانداز باید بیش از گذشته نقش بخش خصوصی در اقتصاد کشور و دستیابی به رشد اقتصادی مطلوب پررنگتر شود.
در این میان اتاق بازرگانی ایران را می توان به عنوان یک تشکل قدرتمند و تاثیر گذار در اقتصاد ایران دانست، چراکه اعضای پارلمان بخش خصوصی در بسیاری از ارکان اقتصادی ایران تاثیرگذار هستند.

تحلیل گران اقتصاد ایران بر این باورند که با تعامل و همکاری دو بخش دولتی و خصوصی و با به کارگیری تمام توان و همچنین استفاده از کلیه مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی میتوان برنامه جامعی را به دور از بخشینگری تدوین و بدین وسیله نظر هر دو بخش را جلب کرد

اتاق ها و کمیسیون های مشترک بازرگانی از خبرگانی تشکیل یافته که بنا بر ضرورت کاری خود و سطح و نوع مناسبات تجاریشان نیاز به یک محور اتکائی دارند که سطح چانه زنی خود را در مذاکرات و مراودات خود بالاتر ببرند ، لذا اتاق های مشترک به عنوان مرکز تقل و محور عملیاتی نقشی بی بدیل را بازی می کند .

برخی مدعی هستند که کارکردهای اتاق مشترک موازی با اتاق ایران است اما باید گفت با توجه به ریز بینی های موجود در اتاق های مشترک ، آشنائی دقیق با قوانین و مقررات کشور مقصد ، نوع ارتباط با سفارتخانه و وابستگان تجاری و سیاسی کشور مورد نظر ، ارتباط مستمر، دقیق و مبتنی بر بازی برد برد اعضا با طرف های خارجی و مواردی از این قبیل همه و همه دلالت بر اشراف اتاق مشترک بر موضوعات فیمابین دارد .

بر این اساس می توان گفت بهترین سازمان جهت حل و فصل دعاوی ، ایجاد سر پل های ارتباطی بین مسئولین و مدیران اقتصادی دو کشور جهت استفاده اعضا ، ایجاد راهکارهای بهینه به منظور تسهیل روابط تجاری ،  اتاق های مشترک بازرگانی هستند .

صرفنظر از موضوعات فوق اتاق های مشترک به مانند یک تشکل صنفی عمل می کنند که در آنها افرادی دارای هدف مشخص به منظور بهره وری بیشتر گرد هم جمع می آیند تا تعالی مجموعه خود را از طریق کمک های معنوی و شاید در گاهی موارد مادی به دست آورند .

در این رهگذار اتاق ایران به عنوان رکن اصلی و اساسی این سلسله موظف به حمایت ، تشویق و کمک های مادی و معنوی به این مجموعه ها استکه تا کنون نیز رسالت خود را به بهترین شکل انجام داده است .

اما تضعیف نمودن این مجموعه ها از سوی هر  نهادی ، منجر به ایجاد سرخوردگی در بین اعضا و رکود فعالیت ایشان و در نهایت عدم شفافیت موضعات اقتصادی فیمابین می شود .

شاید یکی از موضوعاتی که چند وقتی است مطرح شده مساله تاسیس اتاق مشترک ایران و ایالات متحده است . طرح تشکیل این اتاق صرفنظر از شتابزدگی و ذوق زدگی هائی  که در آن به چشم می خورد می تواند به بهبود روابط سیاسی مبتنی بر توسعه روابط بخش خصوص کمک نماید .

به عنوان مثال وقتی قرار است هیات دیپلماتیک ایران برای سفر به سازمان ملل به آنجا عزیمت کنند پرواز مستقیم برقرار می شود و همین موضوع می تواند راجع به یک هیات تجاری عالی رتبه نیز اتفاق بیافتد. کما اینکه در رابطه با کشورهای دیگر نیز اتفاق افتاده است .

و یا ملاقات با مسئولین اقتصادی آن کشور با فعالین بخش خصوصی اثری کمتر از ملاقات های وزرای دو کشور ندارد . با این فرض که در ملاقات های سیاست مداران علائق دولتها در قالب پروتکل های موجود مطرح می شود اما در ملاقاتهای بخش خصوصی راهکارهای اجرائی تسریع مناسبات به بحث گذاشته می شود لذا می توان گفت  که اتاق های مشترک در بسیاری از  اوقات در حد دولتها دارای اثر گذاری در مناسبات نیز سیاسی هستند .

در جریان جنگ سرد میان دو ابرقدرت ،  مبادلات اقتصادی دو کشور که توسط بخش خصوصی شکل گرفت زمینه های توسعه منسبات سیاسی را فراهم آورد .  زمانیکه اتاق مشترک به عنوان جزئی از کل اقتصاد و به منظور توسعه روابط تجاری خود نیاز به ایجاد یک رابطه بانکی ، بیمه ای ، گمرکی و …. داشته باشد سعی در مجاب نمودن دولت مطبوع خود دارد تا به اهداف اقتصادیش نائل آید لذا ابزارهائی را تولید و استفاده می کند که کارآمد و کم هزینه باشد و صد البته بستر یک ارتباط عمیق تر را به وجود بیاورد.

به همین دلیل می توان گفت سیاستهای پیشرو و اثر گذار از اقتصاد مطمئن و قوی برخوردار هستند . از این رو است که در جریان تحریم های اخیر می بینیم که قدرتهای برتر اقتصادی شرکاء خود را از میانی کسانی انتخاب می کنند که نسبت به سیاستهای استعماری آنها انعطاف بیشتری داشته باشند و هرگز به صورت مستقیم عرصه را بر تحریم شونده تنگ نمی کنند .

به عنوان مثال کارتل های نفتی با از تولید کنندگانی خرید می کنند که با کشور تحریم شده رابطه نداشته باشند و این به معنی استعمار مدرن و هدایت شونده است.

از سوئی دیگر دولتها با اتخاذ تصمیماتی در رابطه با یک کشور می توانند سیاستهای تشویقی یا تنبیهی خود را اعمال کنند اما اینگونه دستورات چگونه می تواند به بخش خصوصی منتقل شود ؟

تصور کنید وقتی بیش از هفتاد درصد از روابط تجاری میان ایران و یک کشور توسط افرادی صورت بگیرد که در یک مجموعه عضویت دارند ، سیاستهای کلی نظام در خصوص رژیم وارداتی و صادراتی کالا ، مقررات بانکی و بیمه ای ، موضوعات حمل و نقل ، تدوین و اجرای سیاستهای استاندارد ، به صورت یکنواخت به سربازان پیاده نظام اقتصاد منتقل شده و ایشان نیز به تبعیت از فرامین نسبت به بهبود روشها و اتخاذ تصمیمات جهت اجرائی شدن آنها اقدام می نمایند.

و یا کمکهای غیر مستقیم دولت به فعالین بخش خصوصی از چه طریقی قابل اجرا شدن است ؟ به عنوان مثال در ر ابطه با موضوع استاندارد کالاهای وارد شده از کشور چین ، راهکاری برای تسریع در روند بررسی استاندارد کالا تدوین شده و صرفا جهت ترخیص کالاهای دارای مبدا چین استفاده می شود .

و یا در شرایطی که موضوع تحریم های بانکی باعث گردید تا ریسک خرید کالاهای خارجی افزایش یابد ، با تدوین و پیاده سازی راهکارهایی هزینه ریسک واردات از چین به حداقل رسید . و مواردی از این دست همه و همه دلالت بر کارآمدی اتاقهای مشترک دارد .

اما به نظر می رسد کم مهری هائی نیز در این رابطه صورت می گیرد . به عنوان مثال عدم حضور نمایندگان اتاق های مشترک در شورای گفتگوی دولت وپارلمان بخش خصوصی یکی از این موضوعات مهم باشد ، زیرا اتاق های مشترک به تفصیل در جریان رویدادهای اتفاق افتاده قراردارند و از نزدیک با مسائل و مشکلات حوزه فعالیت خود آشنا هستند و به بهترین صورت ممنکن می توانند نظام اقتصادی کشور را از اینگونه مشکلات آگاه سازند .

البته این به این معنی نیست که در حال حاضر انعکاس اخبار به دولت ناقص و یا غیر شفاف صورت می گیرد اما در آن صورت وجه دیگری از مسائل در اختیار ایشان قرار گرفته که در تهیه و تدوین سیاست های کلی اقتصادی مفید تر است .

*تحلیلگر مسائل اقتصادی

به اشتراک گذاری مطلب

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *