تولید صنعتی مس

فرصت‌های بی‌نظیر ایران برای تولید صنعتی مس

ایران یکی از بزرگترین کشورهای دارنده معادن مس در جهان است که می‌تواند با استفاده از ظرفیت این فلز گران‌بها و کاربردی، سرمایه عظیمی را وارد اقتصاد و چرخه تولید کشور بکند.

تولید صنعتی مس

تولید صنعتی مس

این انباشتگی‌های بالقوه مس از گذشته بسیار دور،‌انگیزه‌ای برای رونق معدنکاری در این مرز و بوم بوده است حال با توجه به ذخایر غنی و قدمت معادن مس در کشور پرسشی که در ذهن  ایجاد می شود این است که چرا وضعیت تولید معادن مس در ایران با مشکلات جدی مواجه است و از تکنولوژی‌های روز بهره نمی‌برد؟ چرا  تولید صنعتی مس به شکل کاربردی در صنایع مختلف مورد بی‌مهری است؟

ایران بر روی معادن مس

علاوه بر وجود معادن مس متعدد در سراسر ایران در عین حال پتانسیل قابل توجهی برای شناسایی ذخایر مس در کشور وجود دارد چراکه ایران روی کمربند جهانی مس قرار دارد و اکتشافات گسترده می‌تواند به شناسایی ذخایر جدید مس بیانجامد اما نکته مهمتر این است که از مسی که استخراج میشود به بهترین شکل در صنایع تولیدی استفاده شود.

کارشناسان حوزه معدن می گویند که در گذشته با توجه به وجود ذخایر پرعیار، ماده معدنی پس از استخراج بطور مستقیم و یا با اندکی تغییر به عنوان ماده اولیه در صنایع دیگر به کاربرده می‌شد که با توجه به رو به پایان بودن ذخایر پرعیار، ذخایر کم عیارتر مورد توجه قرار گرفته اند. مواد معدنی کم عیار برای ورود به بازار مصرف نیاز به عملیات تغلیظ و پرعیارسازی دارند.

علم فرآوری مواد معدنی از آنجا دارای اهمیت است که بدون انجام فرآیند پرعیار سازی، مواد معدنی استخراج شده قابلیت کاربرد مستقیم در صنعت را نخواهند داشت و عملا فعالیت‌های معدنی که پایه اکثر فعالیت های اقتصادی هستند با چالش های جدی روبرو می شوند.

با وضعیت موجود بخش معدن دورنمای خوبی ندارد و حرکت‌های بنیادین در حوزه معدن نیازمند مدیریت یکپارچه و پتانسیل‌یابی ذخایر معدنی است. نباید از این نکته مهم غافل شد چرا که مس نسبت به دیگر فلزات آینده روشنی دارد  چون این صنعت از توان مناسبی برای تولید اشتغال، ارزش افزوده ، رشد اقتصادی و  ارزآوری  برخوردار است.

با توجه به ظرفیت های غنی ذخایر مس در زون  ارومیه، زون البرز (طالقان-طارم)، زون سبلان، زون کویر، زون لوت، زون مکران  و …. مسئولان بایستی توجهی جدی به این حوزه داشته باشند چرا که  معادن مس می توانند بین ۱۰ نفر تا چند هزار نفر اشتغال ایجاد کنند.

مس مانند آهن نیست ، فراوانی و عیار مس متفاوت از دیگر مواد است یک غیر متخصص نیز می تواند استخراج آهن داشته باشد و این امکان در مس نیست چون مس نیازمند پیش مطالعات  دقیق و سنگ ذخیره قابل توجه است. توان ذخایر غنی مس می تواند افقی روشن فراروی اقتصاد و صنعت کشور ترسیم کند. برای مثال هم اکنون دو هزار و۸۰۰ اندیس مس در کشور وجود دارد که نزدیک به ۵۰ تا ۱۰۰ مورد از این اندیس ها می تواند به عنوان معادن بزرگ در اقتصاد کشور نقش آفرین باشند.

میزان تولید مس در کشور

بخش عمده‌ای از فعالیت‌های تولید مس در کشور به خصوص صنایع بالادست شامل بهره‌برداری از معادن و تولید مس تصفیه شده، در اختیار شرکت ملی صنایع مس ایران است. شرکت‌های کوچک دیگری هم هستند که در حال تولید کنسانتره در ظرفیت‌های پایین و یا تولید کاتد هیدرومتالورژی از کانسنگ‌های اکسیدی هستند.

ولی همان‌طور که اشاره شد، عمده تولید مس در کشور به شرکت ملی مس اختصاص دارد که با راه‌اندازی فاز ۲ کارخانه‌های تغلیظ سونگون و سرچشمه در یک سال گذشته، روند رو به رشدی را در تولید مس سپری می‌کند. انتظار می‌رود تولید مس محتوای ماده معدنی در سال جاری، ۵۰ الی ۶۰ هزار تن بیشتر از تولید ۲۱۷ هزار‌تنی سال قبل باشد.

فرشید سلطانزاده؛ مدیرعامل شرکت فلزات و مواد طی اظهاراتی گفت: هم‌اکنون شرکت ملی مس از سه معدن بزرگ سرچشمه، سونگون و میدوک بهره‌برداری می‌کند.

فرآیند تغلیظ مس و تولید کنسانتره، در سه مجتمع به همین نام در حال انجام است. این شرکت دو واحد ذوب در مجتمع‌های سرچشمه و خاتون آباد و یک واحد پالایش مس در سرچشمه دارد.

البته فاز اول پالایشگاه خاتون آباد هم در شرف راه‌اندازی است. علاوه بر واحدهای فوق، این شرکت دو واحد تولید مس به روش هیدرومتالورژی از کانسنگ‌های اکسیدی در مجتمع‌های سرچشمه و میدوک دارد.

شرکت‌های کوچکتر، نظیر شرکت‌های چهارگنبد، میناکان، فلز رنگین، تکنار و چندین شرکت دیگر نیز هستند که تعداد آنها به ۱۰ شرکت نیز نمی‌رسد. هر کدام از این واحدها، یک واحد تغلیظ دارند که محصول آنها را شرکت ملی مس خریداری می‌کند.

البته همان‌طور که قبلاً نیز اشاره کردم، چند شرکت کوچک دیگر نیز وجود دارند که کاتد مس از قراضه و یا کانسنگ‌های اکسیدی به روش هیدرومتالورژی تولید می‌کنند.

میزان تولید مس محتوای کنسانتره شرکت ملی مس سال گذشته، ۲۱۷ هزار تن بود و مجموع تولید شرکت‌های دیگر، به ۱۰ هزار تن مس محتوی کنسانتره نمی‌رسید. در خصوص تولید کاتد نیز نزدیک به ۲۰۰ هزار تن در کشور مس تصفیه شده تولید می‌شود.

وضعیت صادرات مس ایران

بررسی داده‌های عرضه و مصرف مس در کشور نشان می‌دهد که تقریباً طی یک دهه گذشته، کشور همواره با مازاد عرضه مواجه بوده است. همین مسأله باعث شده بخشی از محصولات تولید شده در ایران، به کشورهای خارجی صادر شود.

طی یکی دو سال اخیر، تحریم‌های اعمال شده علیه ایران، گریبان این صنعت را نیز گرفته و با توجه به منحصر به فرد بودن تولید مس در منطقه، عملا فروش خارجی مس با مشکلات بغرنجی همراه است.

طی سال جاری، روند صادرات مس نسبت به سال ۹۴ بهبود یافت و در ده ماهه اول به ۱۳۸ هزار تن رسید در حالی که در مدت مشابه سال گذشته فقط ۱۸ هزار تن بوده است. چین مقصد اصلی صادرات کنسانتره و ترکیه و امارات، مقصد اصلی صادرات مس تصفیه شده از کشور بودند. ولی در سال جاری، مازاد ایجاد شده در اکثر بازارها منجمله مس، باعث شده روند صادرات مس مجدداً با چالش‌های جدی همراه شود. به خصوص اینکه به‌رغم توافق ژنو، هنوز نظام تحریم‌ها پابرجا هستند.

مشکل عمده تولیدکنندگان مس چیست؟

شرکت‌های تولیدکننده مس چه در صنایع بالادست و چه در صنایع پایین دست، با مشکلات نقدینگی حاصل از افت قیمت‌ها و رکود بازار مواجه هستند. این وضعیت نسبت به سالیان قبل شدیدتر نیز شده است و حتی شرکت ملی مس که سالانه بالغ بر یک هزار میلیارد تومان سود می‌داد، در حال حاضر به دلیل افت شدید قیمت‌های جهانی مس و هزینه‌های هنگفت سرمایه‌ای در پروژه‌های متعدد شرکت، حال و روز خوشی ندارد که توسعه صادرات می تواند به حل این مشکلات کمک کند.

به نظر می‌رسد دخالت دولت و سایر نهادهای مسوول و قانونگذار طی دوره‌های متمادی گذشته و اصرار بر تاسیس و راه‌اندازی واحدهای غیراقتصادی و ضرر‌ده، گریبان صنعت را در شرایط سخت فعلی گرفته است.

به هر حال با برنامه‌ریزی اصولی و قدرتمند می توان آینده درخشانی برای صنعت مس رقم زد و این صنعت و صنایع وابسته به آن را به نقش‌آفرینی در حوزه اقتصاد ترغیب کرد.

به اشتراک گذاری مطلب

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *